سکونت‌گاه

شهر مجموعه ای از عوامل زنده و پویاست که هویت بخشی آن در طول زمان منتقل می شود و عناصر و عوامل تشکیل دهنده محیط های آن اعم از ساختمان ها، گذرها و میادین، مخلوق روح خلاق ساکنان آن است.

 

شهرها امروزه به منزله یک فرصت، تبدیل به محیط های پر جاذبه (اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، و…) برای جمعیت ساکن و جمعیت مهاجر شده اند؛ همین جاذبه ها رشد شتابان شهرنشینی را به دنبال داشته است. به طوری که امروزه جمعیت کشورها بیشتر در فضاهای مسکونی شهرها اسکان یافته اند.

تعریف شهر:

برای شهر تعاریف مختلفی ارایه شده تعاریف عددی، حقوقی، تاریخی و …

شهر اثر ماندگار تاریخی و در عین حال واحد جغرافیایی و اجتماعی تکامل پذیر است که با تأثر از ایدئولوژی ناظر بر ناحیه، که توان و سطح کاربرد نیروهای اقتصادی و تکنیکی را روی شهر مشخص می دارد، و به مقتضای اندیشه های ارزشمند معماران، شهر سازان و همیاری کارشناسان نظامهای علمی دیگر و با بهره مندی از عادات اجتماعی ساکنان شهر و با اراده و تصمیم نظام سیاسی بر پهنۀ زمین و روی محیط طبیعی شکل می گیرد (فرید، ۱۳۶۸: هفت).

 

– دیدگاه نظام های علمی نسبت به شهر (فرید، ۱۳۶۸)

جامعه شناسان : تشکیلات اجتماعی متبلور؛ محل ممتاز اعمال قدرت، ارزیابی فرهنگی، زندگی اجتماعی 

جغرافی دانان: ساختارمکانی، موقع،هسته، ساکنان اقتصاد ویژه شهر

ایدئولوگ ها: محل آرمان گرایی

روانکاوان: محل انعکاس تخیلات، بی خبری های جمعی باهمه علائم و آثارشان

شهرسازان: سازمانی با بافت جاده یی و منطقه اشغال خاک هاو جلوه گاه بهترین فعالیت های ممکن

معماران: تشکیلات موزون مکانی و ساختمانی

عمران گران: موضوع ،ابزارکار  و نمود اقتصادی

زیست شناسان: تشکیلات ومحل تظاهرویژگی ها و عملکرد های موجودات زنده

نظامیان: شبکه ونقطه اتصال محورهای ارتباطی

شاعران: محل اوهام، خواب، خیال ومناظر

مورخان: مجتمع شهری اولیه تأسیساتی، قطب ، پرتو افشانی،مکان ارزیابی حوادث تاریخی

 

 

  • «شهر مجموعه‌ای از ترکیب عوامل طبیعی، اجتماعی و محیط‌های ساخته شده توسط انسان است که جمعیت در این مجموعه به صور منظمی درآمده و آداب و رسومی را برای خود ابداع کرده‌اند» (شیعه،۱۳۷۵: ۴).

 

  • شهر (City): اجتماعی همیشگی و بزرگ ساختمان­ها و مردم که در عین حال، مرکز تجاری، صنعتی، سیاسی، فرهنگی و تشریفاتی است و ویژگی ­های تجمع شهری را دارد (سیف الدینی، ۱۳۷۸: ۷۱).

 

  • پولیس: واژه «پولیس» در زبان یونانی جهت شهر به کار برده می‌شد که دولت­شهر بود یعنی به صورت خودفرما و خودکفا اداره می­ شد (شکویی،۱۳۷۲: ۵۷). علاوه بر این به معنی «ارگ» نماد حاکمیت بوده است.

 

  • مادرشهر- متروپولیس (Metropolis): در یونان باستان، به مرکز یک ایالت یا یک کلنی، گفته می ­شد. شهر اصلی، به ویژه پایتخت، بزرگ‌ ترین یا مهم ­ترین شهر یک کشور، ایالت یا منطقه است. معمولاً مرکز فرهنگی، تجاری و دیگر فعالیت ­هاست و دارای ویژگی­ هایی مانند جمعیت بسیار زیاد و متراکم، سازمان­ ها و اداره­ های بسیار بزرگ و شهری اقماری است، که پیرامون آن قرار دارند (سیف الدینی، ۱۳۷۸ : ۲۹۱).

 

  • مگالوپولیس: مگالوپولیس به منطقه وسیعی گفته می‌شود که بیش از ده میلیون نفر جمعیت داشته باشد و دارای بیش از یک مادرشهر [متروپولیس]، (متروپلیتن) باشد؛ به عبارت دیگر حومه­ ها و شهرک­ های یک مادرشهر را مگالاپولیس گویند (شکویی، ۱۳۷۳: ۱۰۹).

 

  • کلان شهر- مگالوپولیس (Megalopolis): کلان شهر، واژه­ای یونانی است و در آغاز، از سوی پاتریک گدس به­ کار رفت و به دنبال آن، لویز مامفورد، از آن استفاده کرد. ناحیه­ای شهری است که از چند «کلان» شهر تشکیل شده است. نمونه­ های موجود آن را می­ توان در سواحل شرقی ایالات متحده (بین مناطق بوستن و واشنگتن) و در ژاپن (بین توکیو و اوزاکا) به طول ۱۰۰ کیلو دید. بین کلان شهرها، ارتباط­ های هوایی، زمینی و تلفنی، بیش از هر گروه شهری دیگر، برقرار است. مگالوپولیس ­ها شکل خطی دارند (سیف الدینی، ۱۳۷۸ : ۲۹۰).

 

  • منظور از شهر (نقطه شهری)، هر یک از نقاطی است که دارای شهرداری باشد (مرکز آمار ایران، سرشماری ۱۳۸۵).

 

  • شهر: شهر محلی است با حدود قانونی، که در محدوده جغرافیایی بخش واقع شده و از نظر بافت ساختمانی، اشتغال و سایر عوامل، دارای سیمایی با ویژگی‌های خاص خود بوده به طوری که اکثریت ساکنان دائمی آن در مشاغل کسب و تجارت، صنعت، کشاورزی، خدمات و فعالیت‌های اداری اشتغال داشته و در زمینه خدمات شهری از خودکفایی نسبی برخوردار و کانون مبادلات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی حوزه جذب و نفوذ پیرامون خود بوده و حداقل دارای ده هزار نفر جمعیت باشد (قانون تقسیمات کشوری،۱۳۶۲ : ماده ۴) و (منصور،۱۳۸۰: آئین نامه اجرایی). 

 

  • فرید، یدالله (۱۳۶۸)، جغرافیا و شهر شناسی، تبریز، دانشگاه تبریز.
  •  شیعه، اسماعیل (۱۳۷۱)، مقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری، تهران، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران.
  •  سیف الدینی، فرانک (۱۳۷۸)، فرهنگ واژگان برنامه ریزی شهری و منطقه­ای، شیراز، مرکز نشر دانشگاه شیراز.
  •  شکویی، حسین (۱۳۷۲)، جغرافیای شهری، تهران، دانشگاه پیام نور.
  •  شکویی، حسین (۱۳۷۳)، دیدگاه‌های نو در جغرافیای شهری (جلد اول)، تهران، سمت.
  •  مرکز آمار ایران (۱۳۸۵)، سرشماری ۱۳۸۵، دفتر آمارهای جمعیت، نیروی کار و سرشماری.
  •  منصور، جهانگیر (۱۳۸۰)، قوانین و مقررات مربوط به شهر و شهرداری، آیین نامه اجرایی قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۲۲/۷/۱۳۶۳، تهران، نشر دوران.
مهر ۲۲, ۱۳۹۴

محیط های سکونت گاهی شهری

شهر مجموعه ای از عوامل زنده و پویاست که هویت بخشی آن در طول زمان منتقل می شود و عناصر و عوامل تشکیل دهنده محیط های […]
دی ۱۷, ۱۳۹۳

محیط های سکونت گاهی

  محیط های سکونت گاهی: ۱- محیط های شهری ۲- محیط های  روستایی ۳- محیط های غیر ساکن     نمایی از شهر شیراز   نمایی از […]